آی یو دی (IUD) چیست؟ – آنچه باید قبل از انتخاب این روش کنترل بارداری بدانید

آی یو دی راهکاری بسیار شایع و در حال تبدیل شدن به یکی از محبوب­ترین روش­های کنترل بارداری در دنیا است و دلیل آن عمدتاً عدم نگرانی از بارداری ناخواسته تا مدت 10 سال است. با وجود این، بسیاری از خانم­ها هنوز اطلاعاتی در مورد عملکرد این روش ندارند.

در ادامه، تمام آگاهی­های لازم را در مورد این روش به منظور پیشگیری از بارداری و اینکه آیا انتخاب آن، کار درستی است یا خیر، ارائه خواهیم داد. همچنین به برخی پرسش­هایی که ممکن است در نگاه اول کمی خجالت آور باشد خواهیم پرداخت. (البته وقتی موضوع صحبت سلامتی باشد، هیچ دلیلی برای خجالت وجود ندارد!)

مقاله آیا با وجود مصرف قرص های ضد بارداری، باز هم احتمال بارداری وجود دارد را بخوانید.

آی یو دی چیست؟

این ابزار داخل رحمی، دستگاه کوچک پلاستیکی و حدود یک چارک است که در رحم جاسازی می­شود و اغلب دو نوع است. یک نوع آن مسی و دیگری هورمونی است. این روش سابقه موفق ­تری در پیشگیری از بارداری نسبت به انواع دیگر ابزارها داشته است. اثربخشی آن به صورت کمتر از یک بارداری به ازای هر 100 نفری که طی یک سال از آن استفاده کرده ­اند، ثبت شده است.

انواع مختلف و چگونگی عملکرد

این روش برحسب عملکرد، به دو نوع مختلف تقسیم می­شود:

آی یو دی مسی

جنس این دستگاه از مس یا پلاستیک بوده و فاقد هورمون است و در واقع یون­های مسی آزاد می­کنند. این یون­ها مانع از حرکت اسپرم و رسیدن آن به تخمک خواهد شد.

عوارض جانبی و احتمالی

  • خونریزی در فواصل بین پریودها
  • گرفتگی عضلات
  • دردهای شدید قاعدگی و خونریزی شدید

آی یو دی‌ هورمونی

این نوع دستگاه با هورمونی موسوم به لوونورژسترل پوشیده شده که در واقع نوعی از پروژسترون محسوب می­شود. این هورمون موجب نازک شدن مخاط رحم و در عین حال، ضخیم شدن مخاط دهانه رحم می­شود و بدین ترتیب امکان ورود اسپرم و رسیدن به تخمک را دشوار می­سازد.

اگر تصمیم به استفاده از این نوع دستگاه آی یو دی دارید ممکن است به دلیل وجود هورمون­ها، با عوارض جانبی زیر مواجه شوید:

  • سردرد
  • آکنه
  • افزایش وزن
  • حساسیت پستان­ها
  • خونریزی­های نامنظم که ممکن است پس از 6 ماه تنظیم شود
  • تغییر در خلق و خو
  • گرفتگی و درد لگن

این دستگاه چه زمانی در بدن فعال می­شود؟

پاسخ به این پرسش دقیقاً بستگی به نوع دستگاهی که استفاده می­کنید دارد. آی یو دی ­‌های مسی، سه الی 4 ساعت بعد از قرارگیری در رحم شروع به کار می­کنند؛ ولی در مورد نوع هورمونی آن باید هفت روز صبر کنید. عملکرد آن ممکن است تحت تأثیر آخرین دوره پریود نیز باشد؛ بنابراین، این تاریخ هنگام تصمیم به استفاده از این روش برای پزشک اهمیت دارد.

مقاله راهنمای استفاده، نگهداری و تمیز کردن کاپ قاعدگی را بخوانید.

میزان ماندگاری دستگاه چقدر است؟

می­توان گفت که ماندگاری این دستگاه به نوع آن بستگی دارد. نوع مسی آن ده سال دوام دارد و نوع هورمونی/ پروژسترون بنا به برند تجاری، بین سه تا 6 سال کار می­کند. به هر جهت اگر هر زمان نظرتان تغییر کند می­توان آن را برداشت و بهتر است که خودتان اقدام به بیرون آوردن آن نکنید.

چگونگی عملکرد دستگاه

در انتهای دستگاه آی یو دی، نخ نازکی وجود دارد که هنگام برداشتن آن برای اقدام به بارداری یا قرار دادن دستگاه جدید استفاده می­شود. این رشته ­های نازک در قسمت بالای واژن قرار می­گیرند و به فرد کمک می­کنند که از وجود آن در رحم، اطمینان حاصل کند.

بهترین روش برای بررسی وضعیت این دستگاه و رفع تردید­های احتمالی در داخل رحم، معاینات دوره ­ای است. هیچ نگرانی در مورد اینکه دستگاه به صورت تصادفی بیرون کشیده شود، وجود ندارد. زیرا انجام آن بسیار دشوار است؛ ولی به هر روی، توصیه می­شود که به منظور پیشگیری از جابجایی آن، اقدام به جمع کردن نخ نکنید و برای هر اقدامی در این رابطه به پزشک مراجعه کنید.

اگر نخ آی یو دی احساس نشود چه کار کنیم؟

اصلاً نگران نباشید، گاهی اوقات ممکن است احساس کنید که نمی­توانید نخ دستگاه را پیدا کنید. این به دلیل نرم شدن آن در طول زمان است. به هر حال چنانچه با این مورد مواجه شدید احتمالاً دستگاه جابجا شده و بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید.

آیا امکان خارج شدن خود به خودی دستگاه وجود دارد؟

این موضوع، امری بسیار نادر است و در موارد غیرعادی مانند رحم با شکل غیرمتداول یا وجود فیبروم‌­های رحمی روی می­دهد.

آیا آی یو دی هنگام رابطه جنسی احساس می­شود؟

از آنجا که این دستگاه در داخل رحم جاسازی می­شود، نه شما و نه همسرتان، هیچ کدام آن را احساس نمی­کنید؛ اما از طریق انگشت می­توانید از وجود نخ آن اطمینان حاصل کنید.

اگر وجود این دستگاه را موجب بروز مشکل در فعالیت جنسی تلقی می­کنید بهتر است بدانید که با گذشت زمان این روند برطرف خواهد شد؛ ولی در صورتی که همچنان با این مسئله مشکل داشتید با پزشکتان مطرح کنید.

آیا قرار دادن دستگاه در رحم دردناک است؟

به رغم تمام داستان­های سوزناکی که ممکن است در رابطه با این موضوع در اینترنت خوانده باشید، اکثر خانم­ها معتقدند که درد این مسئله مانند گرفتگی شدید زمان قاعدگی است و فقط چند دقیقه طول می­کشد.

از آنجا که میزان درد و ناراحتی حاصل از این عمل خفیف تا متوسط است، می­توانید یک ساعت قبل از آن مسکن مصرف کنید. البته قرار دادن آن هنگام پریود راحت­تر خواهد بود. شایان ذکر است که کل مراحل انجام کار، کمتر از 15 دقیقه طول خواهد کشید.

 مقاله هر آنچه که باید در مورد سقط جنین بدانید را بخوانید.

آیا من در معرض ابتلا به بیماری التهابی لگن هستم؟

ممکن است در مورد احتمال گسترش این بیماری هنگام استفاده از آی یو دی‌ شنیده باشید. در ادامه می­خواهیم به این مسئله بپردازیم.

ابتدا به تحقیقات گذشته رجوع می­کنیم. در دهه­ های هفتاد و هشتاد، انواعی از این دستگاه موسوم به حفاظ دالکون (Dalkon Sheild) وجود داشت. در آن زمان، علاوه بر تأثیر بر بارداری، خطر ابتلا به بیماری التهاب لگن در زنانی که از آن استفاده می­کردند افزایش یافت.

بدیهی است که این نوع دستگاه ‌ها از بازار جمع­آوری شد و مسیری طولانی را طی کرد تا به انواع امروزی آن رسید. در واقع، این دستگاه یکی از ایمن­­ترین روش­های جلوگیری از بارداری محسوب می­شود و اثربخشی آن نیز بیشتر است. به همین دلیل محبوبیت آن بیشتر می‌باشد.

آیا این روش بر باروری تأثیر دارد؟

خیر. یکی از ملاحظات مهم در مورد استفاده از این روش، تأثیر بر باروری است. هر زمان که تصمیم به بارداری داشتید تنها کاری که باید انجام دهید این است که برای برداشتن دستگاه به پزشک مراجعه کنید. چنانچه با مشکل دیگری که بر باروری تأثیر داشته باشد مواجه نیستید، این دستگاه تأثیری بر این مسئله نخواهد داشت.

آیا همزمان با آی یو دی می­توان از تامپون هم استفاده کرد؟

بله. استفاده از تامپون حداقل 24 ساعت بعد از قرارگیری دستگاه در رحم مجاز است. این امر موجب جابجایی و محدودیت کارآیی آن نخواهد شد. به هیچ وجه نگران جدا شدن نخ دستگاه هم نباشید.

از کجا بدانیم که استفاده از این ابزار برای فرد مناسب است؟

بی تردید، بدن افراد با یکدیگر متفاوت است و ممکن است استفاده از این دستگاه برای همه، بهترین انتخاب نباشد. اثربخشی آن موجب تبدیل شدن آن به یکی از بهترین روش­های کنترل بارداری شده است.

آی یو دی برای کسانی مناسب است که تمایل به مصرف روزانه قرص­های ضدبارداری یا استفاده از کاشت ندارند. همچنین اثربخشی از آن در مقایسه با کاندوم، قرص­های پیشگیری از بارداری، جلوگیری طبیعی و حتی دیافراگم لگنی بررسی شده است.

شایان ذکر است که این روش در عین اینکه انتخابی عالی و کارآمد برای کنترل بارداری است؛ اما مانع از عفونت­های مقاربتی نخواهد شد و برای اجتناب از آن، استفاده از کاندوم پیشنهاد می­شود.

 مقاله ۱۰ روش برای بهبود مداوم زندگی جنسی‌تان در طول ازدواج را بخوانید.