اهمیت بازی در یادگیری و پیشرفت کودکان (مناسب برای کودکان زیر هشت سال)

بازی کردن در یادگیری و رشد کودک نقش اساسی دارد. بازی کودکان می‌تواند بهترین شیوه یادگیری مهارت‌ها باشد. شما می‌توانید از این طریق به نتایج مثبتی در آموزش کودکان و دانش آموزان دست پیدا کنید.

مقاله ۱۰ اصل مهم برای تربیت کودکان که والدین باید آنها را بدانند را بخوانید.

اهمیت بازی کردن در کودکان

  • ایجاد اعتماد به نفس
  • ایجاد حس دوست داشتن، شادی و امنیت
  • رشد مهارت ‌های اجتماعی، زبان و ارتباطات
  • یادگیری نحوه مراقبت از دیگران و محیط اطراف خود
  • رشد مهارت ‌های جسمی

تأثیر بازی کردن در یادگیری کودکان

بازی یک وسیله اصلی و مهم برای رشد بهینه در کودکی است. با انواع راه‌های یادگیری کودکان از طریق بازی کردن آشنا شوید:

  • وقتی کودکان بازی می‌کنند مهارت آنها در تمام زمینه‌ها از جمله شناختی، جسمی، ارتباطی، اجتماعی و احساسی رشد پیدا می‌کند. آن‌ها این مهارت‌ها را به گونه‌ای کسب و تقویت می‌کنند که هرگز نمی‌شود از طریق برنامه ریزی یا استفاده از رسانه‌های دیجیتال آنها را به دست آورد.
  • بازی کردن، عادات سالم را در محیط پیرامون آنها ارتقاء بخشیده و با بسیاری از مشکلاتی که امروزه کودکان با آن روبرو هستند از جمله چاقی کودکان مقابله می‌کند.
  • می‌توان گفت بازی کردن یک آرام بخش طبیعی و یک راه نجات است که به کودک کمک می‌کند  استرس، اضطراب و ترس را از خود دور کند.
  • در زمینه بازی کودکان می‌توان به امتحان کردن ایده‌های جدید اشاره کرد. کودک می‌تواند بین تجربیاتی که از قبل به دست آورده است و تجربیات فعلی خود یک ارتباط منطقی برقرار کند.
  • گاهی کودکان در حین بازی کردن باید در مورد برخی از حرکات تصمیم گیری کنند و بین انتخاب خود و پیامدهای آن، یکی را انتخاب کنند.
  • بازی کردن باعث افزایش خود کنترلی کودک می‌شود. این ویژگی کودک در موفقیت‌های بعدی او تأثیرگذار خواهد بود. بازی کردن به او فرصت می‌دهد تا تمام جنبه‌های مهم خودکنترلی که در قرن بیست و یکم مورد توجه قرار گرفته است از جمله کنترل کردن احساسات، به تعویق انداختن رضایت مندی و مشورت کردن با دیگران را یاد بگیرد.
  • در اثر تعامل کودکان با محیط و عوامل ناشناخته، حس خطرپذیری در آنها شکل می‌گیرد. این حس به آنها کمک می‌کند تا انعطاف پذیری ذهنی و عملکرد اجرایی بهتری داشته باشند.
  • بازی کردن باعث می‌شود کودک ذهن آگاه داشته و احساس امنیت و اطمینان بیشتری پیدا کنید. زمانی که کودک درگیر بازی می‌شود فارغ از زمان و مکان، سعی می‌کند کار خود را به بهترین شکل ممکن انجام دهد.

مقاله مراحل و نشانه‌های بلوغ در دختران و پسران را بخوانید.

انواع بازی

۱– بازی‌های بدون ساختار و آزاد

 بهترین بازی برای کودکان خردسال به حساب می‌آید. این نوع از بازی‌ها بستگی به موقعیت کودک دارد که در آن لحظه علاقه‌مند به چه نوع فعالیتی است. این نوع از بازی کودکان، برنامه ریزی نشده است و به کودک اجازه می‌دهد با استفاده از تخیل و سرعت عمل خود، آن را انجام دهد.

انواع بازی‌ بدون ساختار:

  • بازی‌های خلاقانه فردی یا گروهی مانند کارهای هنری یا موسیقی
  • بازی‌های تخیلی مانند ساخت خانه‌های کوچک و محصور با جعبه یا پتو، پوشیدن انواع لباس‌ها، بازی کردن شخصیت‌های متفاوت و باورپذیری مشاغل
  • کشف یک بازی جدید در فضاهایی مانند حیاط خانه، پارک، زمین بازی و غیره.

شما می‌توانید گاهی، یک بخش از بازی بدون ساختار کودک خود باشید. گاهی هم کودک از این تصمیم شما استقبال نخواهد کرد. در برخی از مواقع، تنها کاری که شما می‌توانید انجام دهید این است که کودک خود را به سمت درست هدایت کنید.

می‌توانید او را به سمت درهم ریختگی لباس‌ها و اسباب بازی‌های او که در کف اتاق ریخته شده است هدایت کنید یا به سمت میزی که کاغذ و مداد رنگی بر روی آن وجود دارد. شاید گاهی لازم باشد کمی بیشتر فعال بوده و به کودک خود بگویید: “چه لباسی بپوشیم و چه نقشی را بازی کنیم؟” یا “امروز دوست داری چه کاری انجام بدهیم؟”

۲– بازی‌های ساختاری

زمانی که صحبت از بازی کودکان می‌شود، می‌توان به بازی‌های ساختاری اشاره کرد. این بازی‌ها منظم‌تر، در یک زمان ثابت و در یک فضای مشخص انجام شده و اغلب توسط یک بزرگسال کنترل می‌شود.

انواع بازی‌ ساختاری:

  • کلاس آشنایی با آب برای کودکان نوپا یا کلاس شنا برای کودکان بزرگ‌تر
  • برگزاری کلاس‌های قصه گویی برای کودکان نوپا و پیش دبستانی‌ها، در کتابخانه محلی
  • کلاس‌های رقص، موسیقی یا نمایش برای کودکان در هر سنی
  • کارت بازی یا بازی‌های فکری خانوادگی
  • کلاس‌های ورزشی مانند کریکت، بسکتبال، نت بال، راگبی و فوتبال برای کودکان کمی بزرگ‌تر

مقاله ۵ عملی که خلاقیت کودکتان را نابود می‌ کند را بخوانید.

ایده‌های بازی برای کودکان در رده‌های سنی مختلف

با رشد کودک نحوه بازی او نیز تغییر می‌کند. حالا او خلاق‌تر شده است و با اسباب بازی‌ها و گیم‌های بیشتری آشنا شده و برای انجام آنها به زمان بیشتر و مکان‌های جدید نیاز دارد. آن‌ها از طرق مختلف به تنهایی، در کنار سایر کودکان یا به صورت تعاملی با کودکان دیگر، بازی‌های جدید را امتحان می‌کنند.

بازی با نوزادان تازه متولد شده:

شما بهترین اسباب بازی برای نوزادان هستید. فقط نگاه کردن به صورت شما مخصوصاً اگر لبخند بر لب داشته باشید و شنیدن صدای شما برای نوزاد تازه متولد شده می‌تواند یک بازی محسوب شود.

  • موسیقی، آواز خواندن، ضربه آرام به شکم نوزاد هنگام آواز خواندن، باعث رشد شنوایی و حرکتی نوزاد می‌شود.
  • از میان بازی کودکان، بازی دالی موشه برای رشد اجتماعی و عاطفی کودک شما بسیار مؤثر می‌باشد.
  • قلقلک‌های آرام، لمس اشیاء با بافت‌های مختلف مانند پر یا فلز، حس لامسه را در نوزاد تقویت می‌کنند.
  • انواع اشیاء در اندازه‌های مختلف، رنگ‌های متنوع و اشکال متفاوت، نوزاد شما را ترغیب به دستیابی آنها می‌کند.
  • کودک با کمک مبلمان و توپ می‌تواند بایستد و راه برود.

زمانی که کودک می‌تواند بر روی شکم خود بخوابد، مرحله جدیدی از زندگی او شروع می‌شود. این حرکت باعث افزایش قدرت و کنترل عضلات او شده و به او اجازه می‌دهد تا دنیا را از زاویه دیگری ببیند.

بازی با کودکان نوپا:

  • بازی کردن کودک با اشیاء بزرگ و سبک مانند جعبه‌های مقوایی، سطل و توپ‌های بادی، باعث می‌شود او دویدن، مهارت فشار دادن یا مهارت کشیدن را یاد بگیرد.
  • با استفاده از گچ یا طناب می‌توانید کودک را تشویق به پریدن،گام برداشتن به جلو و له کردن کنید. همچنین می‌توانید با قرار دادن اجسام در مسیر کودک، او را وادار به پریدن و لگد زدن کنید.
  • بازی کودکان با حلقه، جعبه و بالش به افزایش مهارت بالا رفتن، ایجاد تعادل، چرخیدن یا غلتیدن آنها کمک می‌کند.
  • پوشیدن انواع البسه مانند روسری و کلاه می‌تواند نقش مهمی در ایجاد تخیل و خلاقیت کودک داشته باشد.
  • بلندی یا ساخت تونل، کودک را ترغیب به فعالیت‌های بدنی مانند خزیدن و کاوش می‌کند.

اگر هنگام بازی با کودک نوپای خود، در حال گوش دادن به موسیقی مورد علاقه خود هستید می‌توانید همراه موسیقی با کودک خود آواز بخوانید، برقصید و دست بزنید. کودک نیز می‌تواند با صداها و ریتم‌های مختلف آشنا شود.

مقاله ۲۲ ویژگی که نشان می‌دهد بچه شما لوس است را بخوانید.

بازی با کودکان پیش دبستانی:

چند ایده جالب را برای تقویت ذهن و بدن کودک پیش دبستانی مرور خواهیم کرد.

  • کودکان با استفاده از ظروف، قاشق‌های چوبی، گلدان خالی، چوب، کاغذهای خرد شده، سطل‌های پلاستیکی، قابلمه و لباس‌های قدیمی، می‌توانند یک بازی خیالی و بدون ساختار را طراحی و اجرا کنند.
  • بازی کردن با پازل و دومینو به بهبود حافظه و تمرکز کودک کمک می‌کند.
  • بازی کودکان با خمیر و خاک رس به آنها کمک می‌کند تا مهارت‌های ظریف در آنها تقویت شود.
  • شما می‌توانید با استفاده از موسیقی مورد علاقه خود یا حتی قابلمه، یک نمایش رقص و آواز طراحی کنید.
  • توپ می‌تواند کودک را تشویق به لگد زدن و پرتاب کردن کند.

هنگامی که کودک را به لگد زدن یا پرتاب کردن توپ تشویق می‌کنید، سعی کنید او را وادار به خیز برداشتن در هر دو سمت بدن خود کنید. 

بازی با کودکان مدرسه‌ای:

کودک در سن مدرسه می‌تواند با ابزار و فعالیت‌های زیر به راحتی سرگرم شود. با بررسی انواع بازی کودکان می‌توان به این نتیجه رسید که کودکان، بسیاری از مهارت‌های خود را از طریق بازی کردن به دست می‌آورند. 

  • کودکان می‌توانند با مبلمان، پارچه، چادر و جعبه، خانه ساخته و سرگرم شوند.
  • ایجاد موانع در مسیر کودک می‌تواند او را با مسیریابی و جهت‌های مختلف آشنا کند.
  • بازی‌هایی شفاهی برای یادگیری کلمات عالی بوده و به افزایش مهارت سوادآموزی در کودک کمک زیادی می‌کنند.
  • انجام فعالیت‌هایی مانند تهیه غذا، به افزایش مهارت‌های روزانه کودک کمک می‌کنند.
  • تخیل خود کودک می‌تواند در رشد مهارت‌های او تأثیر زیادی داشته باشد. کودک با تخیل کردن، خود را به یک ابرقهرمان یا شخصیت مورد علاقه خود در داستان تبدیل کرده و به مهارت‌های مختلفی دست پیدا می‌کند.

اگر کودک شما علاقه مند به ورزش کردن و کارهای هنری است می‌توانید برخی فعالیت‌های ورزشی فردی یا تیمی، فعالیت‌های هنری و صنایع دستی را در ساعات بعد از مدرسه یا تعطیلات برای او برنامه ریزی کنید.

علاقه نداشتن کودک به بازی کردن

با توجه به بازی کودکان با انواع اسباب بازی، می‌توانید تا حدودی به علائق آنها پی ببرید. ممکن است در برخی مواقع کودک شما دوست ندارد بازی کند؛ اگر با انجام یک فعالیت طولانی مدت، خسته یا کسل می‌شود این طبیعی است و جای نگرانی نیست. اما گاهی بازی نکردن یا عدم علاقه به بازی، می‌تواند نشانه‌ای از یک اختلال رشد باشد. در صورت مشاهده موارد زیر در کودک خود، با پزشک یا مربی او مشورت کنید:

  • کودک دوست ندارد وارد بازی تعاملی مانند دالی موشه شود.
  • اگر کودک نوپا علاقه کمی به اسباب بازی دارد یا از آن به صورت کاربردی استفاده نمی‌کند، باید این موضوع را با پزشک کودک مطرح کنید. اگر یک ماشین اسباب بازی به او بدهید، فقط به چرخاندن چرخ‌های ماشین علاقه نشان می‌دهد و مانند سایر کودکان هم سن خود ماشین را در اتاق راه نمی‌برد.
  • کودک پیش دبستانی علاقه‌ای به بازی با کودکان دیگر و اجرای نقش‌های متعدد را ندارد.

مقاله راهنمای جامع ترس های معمول کودکان در رده های سنی مختلف را بخوانید.

nima: