چه کار کنیم وقتی فرزندانمان دائما با یکدیگر دعوا می‌کنند؟

هر خانواده ای با بیش از یک فرزند به خوبی می‌داند که حتی خواهر و برادر هایی که بهترین دوست یکدیگر هستند باز هم ممکن است با یکدیگر دعوا کنند و مطمئنا این موضوع به خوبی برای همه قابل درک است – چرا که بچه ها مجبورند تا زیر یک سقف با هم زندگی کنند و بخش زیادی از وقت آزاد خود را با هم بگذرانند؛ بنابراین آنها ناچاراً برای جلب توجه و اختصاص امکانات بیشتر به خود، با یکدیگر رقابت می‌کنند.

چه کسی می‌تواند در چنین موقعیتی حداقل برای یکبار هم که شده عصبانی نشود؟ هنگامی که اوضاع وخیم تر میشود و بچه ها دائما با هم می جنگند، والدین می بایست چه عکس العملی داشته باشند؟

مقاله راهکارهایی برای اینکه کودکان به حرف والدین خود گوش دهند را بخوانید.

والدین چگونه میتوانند فرزندان خود را بدون داد زدن مجبور کنند که به حرفشان گوش دهند؟

این تنش ها محیط خانه را به میدان جنگ تبدیل می‌کند و در چنین شرایطی فرزندان بزرگتر حتی بیش از والدین دوست دارند که برای صلح و آرامش به مذاکره برسند.

خوشبختانه دکتر استفانی لی مدیر مرکز ADHD و مسئول مرکز اختلالات رفتاری سازمان ذهن کودکان، بر این عقیده است که حتی در چنین تنش هایی، یک جنبه روشن وجود دارد. اگر چه دعوا خواهر و برادر استرس زا و ناراحت کننده است اما داشتن خواهر و برادر به کودک در آموختن مهارت های اجتماعی لازم برای زندگی در دنیای واقعی کمک می‌کند.

اگر والدین به چنین اختلافاتی به چشم فرصت برای تعلیم و آموزش فرزندان خود نگاه کنند، این امر تاثیرات بسیار خوبی در زندگی آنها خواهد داشت. اگر والدین بدانند که چگونه باید اختلافات میان فرزندانشان را به طرز صحیحی حل کنند، می‌توانند مهارت های گوناگونی را به کودک خود آموزش دهند از جمله گرفتن نوبت، شراکت با دیگران، استقلال جسمی، زمان مراجعه به بزرگتر ها و منطقی صحبت کردن برای حل مشکلات به جای استفاده از قدرت جسمی.

مقاله چگونه استقلال طلبی را در کودکان تقویت کنیم را بخوانید.

در این مقاله به ذکر مواردی می‌پردازیم که والدین می‌توانند برای برقراری صلح و آرامش میان فرزندان خود، از آنها استفاده کنند:

دلیل درگیری میان فرزندانتان را ریشه یابی کنید

معمولا این گونه است که هنگامي که میان بچه ها دعوایی صورت می‌گیرد، اغلب والدین در نهایت میان فرزندان خود وساطت می‌کنند و سعی می‌کنند که اختلاف آن ها را حل کنند و به خاطر وجود چنین اختلافاتی به آنها هشدار می‌دهند و این موضوع بارها و بارها اتفاق می افتد. اما برای توقف این چرخه، بسیار مهم است که ابتدا به گذشته بنگرید و سعی کنید تا علت اصلی اختلاف میان فرزندان خود را بیابید تا بتوانید آن را حل کنید.

برای مثال اگر به نظر می‌رسد که بچه های شما همیشه به خاطر اسباب بازی با هم دعوا می‌کنند پس به دنبال یک الگو برای آنها باشید. به گفته دکتر لی غالبا بچه ها پس از یک دوره کوتاه آتش بس، دوباره به خاطر یک اسباب بازی که از ناکجا پیدا شده، دعوا می‌کنند. عقیده دکتر لی این است که آنچه که خواهر و برادر ها واقعا به خاطر آن دعوا می‌کنند، جلب توجه والدین خود است.

 بچه ها چندان نگران اسباب بازی های خود نیستند. آنها به این الگوی رفتاری پی برده اند که اگر فریاد بزنند و یا دیگران را کتک بزنند، دیگران خیلی سریع به خواسته هایشان رسیدگی می‌کنند.

رفتارهای مثبت فرزندتان را تحسین کنید

تعیین پایه و اساس برای رفتارهای مثبت می‌تواند در کاهش رفتار های منفی موثر باشد و این کار را می‌توان با تغییر تمرکز به سمت شناخت رفتار های مشارکتی انجام داد. دکتر لی پیشنهاد می کند که دقیقا پس از آن که فرزندانتان به صورت گروهی با هم بازی کردند، آن ها را تشویق و تحسین کنید و به صورت فعالانه با آنها همکاری کنید. مثلا بگویید : “من دیدم که با خواهر یا برادرت به صورت مشترک با این وسیله، بازی کردی” و یا اینکه : “خیلی خوبه که به نوبت با هم بازی میکنید.” و یا: “وای عزیزم من عاشق شیوه بازی کردن تو با خواهر و برادرت هستم.”

این شیوه از توجه کردن به کودک باعث می‌شود تا فرزند شما نیاز کمتری به جلب توجه آن هم به شیوه های نامطلوب در آینده داشته باشد. 

به گفته دکتر لی والدین هر زمانی که کودکان خود را در حال دعوا می‌بینند، آرزو می‌کنند که ایکاش همیشه بچه ها با صلح و آرامش با هم بازی می‌کردند. والدین همواره باید آن ها را تشویق کنند تا رفتارشان تغییر کند.

برنامه ریزی کنید

با وجود تمام راهکارهای موجود در دنیا خواهر و برادر ها دائما با هم دعوا می‌کنند. نکته قابل توجه این است که والدین باید فرزندان خود را در خصوص نحوه عکس العمل به روش های موثر به جای تشدید درگیری – به خصوص فرزندان بزرگ تر را – آماده کنند. 

برای مثال شما باید به فرزندتان آموزش دهید که اگر خواهر یا برادرش او را کتک زد و یا اسباب بازی‌ او را به زور گرفتند، به جای تلافی کردن می‌بایست با ارامش نزد شما بیاید و همه چیز را برایتان تعریف کند و یا برای مثال اگر فرزند کوچک تر شما ساختمان سازی های خواهر یا برادر بزرگترش را خراب می‌کند،.پس والدین باید از فرزند بزرگتر بخواهند تا در اتاق جداگانه ای این کار را انجام دهد و یا اینکه در ابتدا ساختمانی را بسازد تا خواهر و برادر کوچکتر مخصوصا آن را خراب کنند. 

همچنین والدین می‌توانند این موضوع را برای کودک خود روشن کنند که میان روی آوردن به والدین در زمان وجود حتی کوچکترین اختلاف نظر ها و نیز درخواست کمک برای حل یک مشکل تفاوت وجود دارد. البته فرزندان می‌بایست در صورتی که خودشان و یا خواهر و برادرشان مورد خشونت واقع می‌شوند، بزرگتر های خود را از این موضوع مطلع سازند. اگر منشأ درگیری و اختلاف ماندگار و دائمی باشد، پس تهیه یک برنامه مناسب می‌تواند در کاهش تنش موثر باشد.

دکتر لی بر روی موضوعات مربوط به خواهران و برادران تحقیق و بررسی انجام می دهد. برای مثال در موضوعاتی مثل :چه کسی همواره دعوا می‌کند؟چه کسی همیشه می‌خواهد روی صندلی جلو بشیند؟ بنابراین به پیشنهاد دکتر والدین می‌بایست طرحی را مهیا کنند که همه اعضای خانواده با آن موافق باشند.

مثلا اینکه یکی از بچه ها روزهای زوج صندلی جلو بشیند و بچه دیگر در روز های فرد از صندلی جلو استفاده کند. برنامه همین بود. به این ترتیب کودکان به خوبی می‌دانند که والدینشان از آنها چه انتظاری دارند و نهایتا راه حل بسیار خوبی ایجاد می‌شود که می‌تواند اختلاف آنها را حل کند. 

زمان بندی برای تعویض نوبت

زمان بندی برای تعویض نوبت برای استفاده از یک وسیله، راهکاری عالی و تاکتیکی کاربردی میباشد. البته نکته قابل توجه این است که والدین می‌بایست در خصوص چیزهایی که باید مشترکا استفاده شود و یا آنچه که متعلق به خود شخص است، فرزندان خود را توجیه کنند.

آیا فقط وسایل خاصی باید به صورت مشترک استفاده شود؟ برای مثال والدین می‌توانند سه وسیله را در دسته وسایل استثنایی قرار دهند که که فقط به خود کودک اختصاص دارد و با تغییر روحیه و علایق کودک، می‌توان این دسته بندی را تغییر داد.

نکته مهم این است که در این راه باید صریح و ثابت قدم باشید و نتایج قابل پیش بینی را برای خود تداعی کنید و همیشه به خاطر داشته باشید که هر گاه فرزندتان کار خوبی انجام داد، باید به تحسین و تشویق او بپردازید. به گفته دکتر لی هر چه در این زمینه خلاق تر باشید، در مسیر هموار کردن شرایط برای رسیدن به موفقیت، بهتر عمل خواهید کرد.

به کودکتان بیاموزید که به جای خبر چینی کردن، خوبی ها را جار بزند

راهکاری دیگر برای ایجاد پویایی اجتماعی و مثبت تر در کودک این است که به جای آنکه به سخن چینی های او گوش دهید، به خاطر رفتار های خوب او را تحسین کنید. برای مثال والدین باید فرزندان خود را تشویق کنند تا هر زمان که اسباب بازی خود را با خواهر یا برادرش سهیم شد و یا به آنها محبت کرد، به نزد آنها بیاید و ابن مسئله را برایشان تعریف کند سپس والدین باید چنین رفتار مثبتی را مهم و بزرگ جلوه دهند.

بسته به فرهنگ و شرایط خانوادگی، مثلا شما می‌توانید قلکی را به کودک خود اختصاص دهید تا هر بار که او رفتار های خوبی از خود بروز داد، مقداری پول در آن بیندازید و وقتی که قلک پر شد، با پول جمع آوری شده وسیله محبوب کودک را بخرید و یا میتوانید هر راهکار دیگری را برای ثبت و ضبط رفتار های مثبت کودک در نظر بگیرید.

اگر چیزی از کودک خود را توقیف کردید، آن را پس بدهید

حتی با وجود همه این موارد، مواقعی هستند که بچه ها واقعا به خاطر اسباب بازی با هم می جنگند و به نظر می‌رسد که تنها راه ممکن برای مداخله، از بین بردن علت این درگیری باشد به گفته دکتر لی اگر چه این موضوع راهکاری خوبی است اما باید پس از گذشت مدتی دوباره اسباب بازی را به فرزند خود برگردانید و به آنها فرصت دهید تا طرز صحیح بازی کردن را تمرین کنند در غیر این صورت آنها نمی‌توانند کار کردن به صورت گروهی را یاد بگیرند.

این راهکار به این معناست که والدین باید با فرزند خود توافق کنند تا با کمک تایمر، به نوبت با یکدیگر بازی کنند و هر زمان که این اتفاق رخ داد، آن ها را تحسین کنند.

انصاف را فراموش کنید

“این عادلانه نیست” جمله رایجی است که بچه ها در هر سنی از آن استفاده می‌کنند و والدین نیز به آسانی درگیر اطمینان حاصل کردن از پرداخت توجه یکسان به فرزندان خود می‌شوند. اما همانطور که دکتر لی خاطر نشان می‌کند زندگی اصلا منصفانه پیش نمی‌رود و واقع بینانه نیست که بخواهیم تا همه چیز برای همه مساوی و یکسان باشد. برای مثال ممکن است فرزند بزرگتر شما بخواهد تا دیر وقت بیدار باشد درحالیکه این موضوع در نظر فرزند کوچکتر یک تبعیض بزرگ است و این موضوع کاملا به فرهنگ خانواده شما و آنچه شما با آن احساس راحتی میکنید، بستگی دارد.

اگر بر سر موضوعی مشابه آنچه گفته شد، اختلاف دارید والدین باید برای فرزند خود توضیح دهند که به چه دلیل برای چنین موضوعی (مثلا دیر خوابیدن فرزند بزرگتر) استثنا قائل شده اند البته نیازی نیست که والدین در خصوص همه موضوعات به فرزند خود توضیح دهند. اگر موضوعی در خانه شما به قانون تبدیل شده است، پس همه اعضای خانواده موظف به رعایت آن هستند.

والدین می‌توانند داستان هایی را در خصوص موضوعاتی که برای کودک ناعادلانه به نظر می‌رسد برای او تعریف کنند و راه حل های لازم را نیز به او یاد دهند و به این ترتیب چگونگی رویارویی با بی عدالتی را برای او تداعی کنند. برای مثال یک شخص ممکن است در محل کار خود مرخصی بیشتری داشته باشد چرا که مدت زمان بیشتری را سر کار بوده است. 

اگر چه ممکن است این موضوع برای برخی ناعادلانه به نظر برسد اما آنها باید علت چنین مسئله ای را بدانند و درک کنند. دکتر لی می‌گوید دلیل استفاده مداوم کودکان از جمله “این عادلانه نیست” اهمیت دادن به عدالت و انصاف نمی‌باشد بلکه دلیل این موضوع این است که آنها با استفاده از این جمله، نظر والدینشان را به خود جلب می‌کنند.

نیازهای ویژه

وقتی فردی دچار چالش های تکاملی و یا احساسی می‌شود و در این حالت به توجه و سازش بیشتری احتیاج دارد، باید چه کار کرد؟به گفته دکتر لی در چنین شرایطی باید این سه فاکتور را در نظر داشته باشید : آینده نگری، برنامه ریزی و تحسین کارهای خوب

صحبت صریح با کودک در خصوص مشکلات او با خواهر و برادرش و همچنین گوش دادن دقیق به نگرانی و احساسات وی، بسیار حائز اهمیت است. هنگامی که همه اعضای خانواده درک کنند که رفتار یکی از اعضا، ارادی نیست پس در این صورت، رفتار های نگران کننده و سختگیرانه آن فرد چندان برایشان ناراحت کننده نخواهد بود و احتمالش کمتر است که خواهر یا برادر های آن فرد بخواهند رفتارهایش را تلافی کنند. 

سخاوتمندی در حمایت و تشویق فرزند می‌تواند در جلوگیری از بروز رفتارهای منفی و هیجانی برای جلب توجه موثر باشد. اگر فرزند شما به نموداری که برای رفتار های روزانه وی تهیه کرده اید و هر روز با استیکر آن را علامت گذاری میکنید، واکنش مثبت نشان می دهد پس این روش را برای سایر فرزندان خود نیز اعمال کنید. ‌ همچنین اختصاص زمان های مخصوص به یکایک فرزندانتان – حتی قرار صبحانه آن هم ماهی یکبار و یا حتی 5 دقیقه بازی- می‌تواند باعث شود تا هریک از اعضای خانواده حس کنند که شما برایشان ارزش بسیاری قائل هستید. 
مقاله دلایل اوقات تلخی کودکان چیست و چه کاری از دست والدین برای کنترل خشم کودکشان برمی آید؟ را بخوانید.

nima: