توصیه‌هایی برای کمک به افزایش وزن کودک

وزن کودکان همگام با طی مراحل رشد افزایش می‌یابد. با وجود این، بنا به دلایل متعدد، برخی کودکان دچار کاهش وزن هستند. از جمله مهمترین آنها عدم تأمین غذای کافی بدن است. اگر شما هم در زمره والدینی هستید که پزشک کودکتان معتقد است باید به افزایش وزن کودک خود توجه داشته باشید، می‌توانید در ادامه با ما همراه باشید.

مقاله ۲۴ راهکار ساده برای سرگرم کردن کودکان در خانه را بخوانید.

به چه کودکی کم وزن می‌گویند؟

به کودکی کم وزن گفته می‌شود که در صدک وزنی کمتر از پنج در مقایسه با قد قرار داشته باشد؛ بنابراین، اولین نکته این است که هیچ گاه با مقایسه وزن کودک با همسالانش، نمی‌توانیم بگوییم که او دچار کمبود وزن است بلکه این عامل بستگی مستقیم به قد کودک دارد.

متخصص کودکان و کارشناسان تغذیه، از بدو تولد تا سن دو سالگی از اندازه‌گیری وزن نسبت به قد برای پایش کودک استفاده می‌کنند. بعد از سن دو سالگی، آنها از نمودار رشد برای بررسی وزن، قد و شاخص توده بدنی (BMI) متناسب با هر گروه سنی بهره می‌گیرند. شاخص توده بدنی در این بازه سنی به مقایسه وزن و قد کودک می‌پردازد و چنانچه کمتر از صدک 5 باشد نشانگر توجه به افزایش وزن کودک است.

از کجا بدانم که کودک من کم وزن است؟

در صورت مواجهه با علائم زیر، توجه بیشتری لازم است:

  • هر کودکی وزن ایده آل خود را دارد. چنانچه در معاینات منظم پزشک اطفال، صدک وزن روی نمودار رشد کاهش یافت، از کنار آن بی‌توجه گذر نکنید.
  • زمانی که کودک را به حمام یا استخر می‌برید، به وضعیت دنده‌ های او توجه کنید. دنده ‌هایی که به طور برجسته قابل مشاهده هستند، می‌توانند گویای نیاز به افزایش وزن کودک باشند.
  • لباس‌های خانگی کودک هم می‌تواند نشانه خوبی باشد. معمولاً با تغییر فصل، دیگر باید به فکر لباس جدید برای کودک باشید، چون لباس‌های قبلی او کوچک می‌شوند. چنانچه با تغییر اندازه چشمگیری در لباس‌های او مواجه نمی‌شوید، بهتر است به پزشک متخصص کودکان مراجعه کنید.

چرا کودکم وزن نمی‌گیرد؟

گاهی به دلایل زیر افزایش وزن کودک با اختلال مواجه می‌شود:

  • به اندازه کافی غذا نمی‌خورد.
  • مهارت هماهنگی و تغذیه آنها کافی نیست یا اینکه مشکل تغذیه دارند.
  • نیاز به مصرف انرژی در کودک افزایش یافته است.
  • بدن درگیر عفونت‌های مزمن یا عود کننده است.
  • دچار بیماری زمینه ‌ای است.

مقاله وقتی کودک دست از جیغ زدن بر نمی‌دارد، چه کاری باید انجام دهیم را بخوانید.

چگونه با روش صحیح به افزایش وزن کودک کمک کنم؟

با ایجاد تغییرات جزئی در میان وعده و غذای اصلی کودک در طول روز، می‌توانید کالری‌های دریافتی بدن او را افزایش دهید. نکاتی که در ادامه گفته می‌شود به افزایش وزن کودک و بهبود رشد، کمک خواهد کرد:

۱- انتخاب مواد غذایی مقوی و نوشیدنی‌های انرژی زا

  • مواد غذایی متناسب با سن کودک را در قالب بیش از سه وعده اصلی و دو تا سه میان وعده، در دسترس او قرار دهید.
  • از تکه‌ های گوشت با چربی بیشتر(استیک گوساله، استیک استخوان دار گاو و گوشت چرخ کرده)، گوشت سفید و ماهی‌های چرب مانند سالمون استفاده کنید.
  • از محصولات لبنی مانند شیر، پنیر، خامه و ماست کامل استفاده کنید (چربی 3 درصد و بالاتر).
  • از نوشیدنی‌های کالری بالا مانند میلک شیک و اسموتی‌های میوه که با شیر پرچرب، ماست یا خامه تهیه می‌شوند، استفاده کنید. همچنین می‌توانید با توجه به ذائقه، به آن کره بادام زمینی هم اضافه کنید.
  • بین غذا یا میان وعده به کودک مایعات ندهید. این کار سبب پر شدن معده کوچک آنان می‌شود.
  • به منظور افزایش وزن کودک می‌توانید از غذاهای دارای کالری بالاتر مانند گریلد چیز (پنیر برشته)، ماکارونی و پنیر، سوپ‌های خامه دار، کسرول (نوعی غذای گوشتی)، سیب زمینی تنوری، کاستاردها و پودینگ‌ها بهره بگیرید.

۲- پیشنهادهایی برای میان وعده‌های چرب و پروتئین‌ دار

  • پاشیدن مغزها و دانه‌ های روغنی روی میوه‌ هایی مثل سیب‌، موز و ساقه کرفس
  • سیب‌های ورقه ورقه شده همراه با ماست پرچرب یا تکه‌ های پنیر
  • مصرف مغزها و دانه ‌ها همراه با میوه ‌های خشک (در کودکان زیر چهار سال، از مصرف مغزها و میوه ‌های خشک به جهت احتمال بروز خفگی اجتناب کنید).
  • تهیه اسموتی با شیر کامل، ماست یونانی و کره بادام زمینی
  • استفاده از تنقلات گرانولا (میان وعده حاوی جو دو سر و مغزها) یا کیک‌های مافین
  • سبزیجات خام، ورقه‌ های تورتیلا یا کراکرها همراه با گواکامولی (سس آووکادو) یا حمص (خوراک نخود پخته و سیر)

۳- افزودن چربی و روغن به غذاهای معمولی

  • افزودن کره یا مارگارین غیر هیدروژنه، روغن‌های گیاهی مانند کانولا یا روغن زیتون به برنج، پاستا و سایر غلات پخته شده
  • اضافه کردن کره بادام زمینی، کره بادام درختی یا ارده به نان، کراکرها و پنکیک‌ها (برای کودکان زیر چهار سال می‌توانید به صورت یک لایه نازک روی آنها استفاده کنید، زیرا کره ‌های غلیظ برای آنها خطر خفگی به همراه دارد)
  • افزودن کرم یا خامه به سوپ‌ها، میلک شیک‌ها، پوره سیب زمینی و کسرول (نوعی غذای گوشتی)
  • اضافه کردن سس‌های پنیری خانگی یا پنیر خرد شده به سبزیجات و میوه‌ ها.
  • استفاده از کالری‌های بیشتر مانند خامه، شیر خشک، نشاسته و سلولزها، روغن یا شیرهای معمولی با فرمول مناسب سن کودک با نظر متخصص تغذیه کودکان نیز راهکار مناسبی برای افزایش وزن کودک خواهد بود.

۴- فراهم آوردن ساعات غذایی منظم و محیط آرام

  • برای غذا خوردن به کودک اصرار نکنید. آنها هنگام گرسنگی غذا می‌خورند. شما می‌توانید در مورد نوع و مکانی که قرار است کودکان غذا بخورد تصمیم بگیرید؛ ولی در نهایت خود کودک است که انتخاب می‌‌کند چه غذایی و چه میزان از آن بخورد.
  • اجازه دهید کودکتان خودش غذا بخورد، حتی اگر به بهای ریخت و پاش تمام شود و در عین حال سعی کنید چارچوب رفتار مناسب برای صرف غذا را به او بیاموزید.
  • سعی کنید غذا را به صورت خانوادگی صرف کنید.
  • زمان مناسب، نه خیلی کوتاه نه خیلی طولانی برای صرف غذا اختصاص دهید.
  • دغدغه ‌های ذهنی را با خود به سر میز غذا نیاورید.

مقاله تغذیه مناسب برای کودکان ۱ تا ۱۸ سال را بخوانید.

عادات غذایی نامناسب برای کودکان

اگر به دنبال راهکارهایی برای افزایش وزن کودک هستید، باید از برخی روندهای رایج هنگام صرف غذا اجتناب کنید:

۱- «ریزه خواری» یا پرخوری در میان وعده ‌ها

یکی از رایج‌ترین مشکلات، میزان و زمان صرف میان وعده‌ ها است. کودک باید از زمان صرف میان وعده تا غذای اصلی، زمانی برای گرسنه شدن داشته باشد. پس میان وعده ‌ها و ریزه خواری کودک باید غذاهایی کم حجم با انرژی پایین باشد. در واقع، آنها باید بیشتر کالری مورد نیاز خود را از وعده غذای اصلی تأمین کنند.

۲- استفاده از وسایل الکترونیکی

مکان صرف غذا هم به اندازه خودِ غذا اهمیت دارد. میان وعده ‌های سالم انتخاب بسیار مناسبی است؛ اما کودک باید آنها را پشت میز غذا و نه جلوی تلویزیون، تلفن یا کامپیوتر صرف کند.

۳- پرهیز از مصرف آب میوه

آب میوه ‌ها به ویژه آنهایی که حاوی شکر هستند بدون اینکه هیچ ارزشی از لحاظ تأمین انرژی، چربی یا پروتئین داشته باشند، موجب سیری کودک می‌شود. پودرهای پروتئینی نیز برای افزایش وزن کودک توصیه نمی‌شود، زیرا آنها پروتئین کافی را از رژیم غذایی خود کسب خواهند کرد (و این پودرها تعادل مواد مغذی مورد نیاز برای وزن گیری را مختل خواهد کرد).

آیا مکمل‌های غذایی برای کودکم مناسب است؟

مکمل‌های تغذیه‌ای وظیفه تأمین مواد مغذی بیشتر در جهت افزایش وزن و رشد او را به عهده دارند. مصرف آنها به توصیه متخصص تغذیه یا ارائه دهنده خدمات بهداشتی صورت می‌گیرد و نوع آن بستگی به سن کودک دارد. به هر روی، تغذیه کودک نسبت به مصرف مکمل‌ها در اولویت قرار دارد.

سخن پایانی

برای بهبود رشد و کمک به افزایش وزن کودک، نوشیدنی‌ها و غذاهای حاوی انرژی زیاد و مواد مغذی را انتخاب کنید. چنانچه در این مورد نگرانی دارید، حتماً با متخصص تغذیه یا ارائه دهنده خدمات درمانی کمک بگیرید.

مقاله انتخاب اسباب بازی مناسب با سن کودکان را بخوانید.