رژیم گلوتن فری چیست – فواید، خطرات و لیست غذایی

رژیم بدون گلوتن یا رژیم گلوتن فری اصلی‌ترین روش درمانی برای افراد مبتلا به بیماری سلیاک است. بسیاری از افرادی که این بیماری را ندارند نیز به علت مزایای سلامتی محور این نوع رژیم، آن را انتخاب می‌کنند. در این مقاله، ما در مورد جوانب مثبت و منفی این رژیم و غذاهایی که باید بخورید یا از آنها اجتناب کنید، صحبت خواهیم کرد.

مقاله راهنمای چربی سوزی و آب کردن شکم به صورت اصولی و دائمی برای بانوان را بخوانید.

گلوتن چیست؟

گلوتن پروتئینی است که در گندم، جو و چاودار یافت می‌شود. این پروتئین به غذاها کمک می‌کند تا شکل خود را حفظ کنند. بیشتر غلات، نان‌ها و پاستاها حاوی گلوتن هستند.

اگرچه گلوتن برای بیشتر افراد بی خطر است، اما کسانی که بیماری هایی مانند بیماری سلیاک یا حساسیت به گلوتن دارند باید از مصرف آن خودداری کنند.

بسیاری از غذاها با مواد حاوی گلوتن ساخته می‌شوند، بنابراین مهم است که کسانی که قادر به مصرف آن نیستند، برچسب روی هر ماده غذایی که خریداری می‌کنند را بررسی کنند .

چه زمانی گلوتن مضر است؟

هنگامی که افراد مبتلا به سلیاک گلوتن مصرف می‌کنند، سیستم ایمنی بدن آنها به روده کوچک حمله می‌کند و به آنها آسیب می‌رساند. با قرار گرفتن مکرر در معرض گلوتن، قدرت بدن در جذب مواد مغذی از جریان خون کمتر می‌شود. اگر یک فرد مبتلا به سلیاک به خوردن گلوتن ادامه دهد، عوارضی در بدن او ایجاد می‌شود. این عوارض شامل موارد زیر است:

  • کمبود مواد مغذی
  • کم خونی
  • کاهش وزن
  • پوکی استخوان
  • ناباروری
  • مولتیپل اسکلروزیس (ام اس)
  • ضایعات عصبی

فواید رژیم گلوتن فری چیست؟

شواهد علمی کمی وجود دارد که نشان می‌دهد رژیم بدون گلوتن برای هر کسی که بیماری سلیاک یا حساسیت به گلوتن غیر سلیاکی نداشته باشد، فواید سلامتی دارد. علی رغم این نکته، گزارشی از نظرسنجی ملی بررسی سلامت و تغذیه (NHANES) ارائه شده است که حاکی از آن است که حدود 2.7 میلیون نفر بدون بیماری سلیاک بین سال‌های 2009 تا 2014 رژیم گلوتن فری را دنبال می‌کردند.

در حالی که پزشکان می‌توانند بیماری سلیاک را با استفاده از آزمایش خون، آزمایش تنفس و نمونه برداری تشخیص دهند، اما هیچ آزمایش تشخیصی خاصی برای حساسیت به گلوتن وجود ندارد. ممکن است بسیاری از افراد بدون اینکه بدانند، مشکل حساسیت به گلوتن داشته باشند.

اگر مشکلات مربوط به گلوتن، مانند بیماری سلیاک یا حساسیت به گلوتن، در فردی تشخیص داده نشود، ممکن است با گذشت زمان متوجه شود که با قطع گلوتن و رعایت رژیم‌ گلوتن فری وضعیت بهتری پیدا خواهد کرد. با این حال، اگر فردی مشکوک به بیماری‌های مربوط به گلوتن باشد، بهتر است قبل از حذف گلوتن از رژیم غذایی، برای تشخیص دقیق با پزشک صحبت کند.

مقاله آیا مصرف قرص ونوستات (ارلیستات) باعث کاهش وزن می‌شود را بخوانید.

خطرات رژیم‌ گلوتن فری

داشتن یک رژیم غذایی سالم که می‌تواند یک رژیم بدون گلوتن نیز باشد با استفاده از اکثر توصیه‌های استاندارد غذایی،  امکان پذیر است. با این حال، حذف گلوتن از رژیم غذایی بدون مراقبت، در برخی موارد می‌تواند اثرات سوء و مضری نیز در بر داشته باشد. بخش‌های زیر دلیل این امر را بررسی می‌کنند:

کمبودهای تغذیه‌

غلات کامل مانند نان گندم کامل حاوی مواد مغذی مهمی هستند. علاوه بر این، بسیاری از محصولات حاوی گلوتن مانند غلات صبحانه نیز با ویتامین غنی می‌شوند. پرهیز از غذاهای حاوی گلوتن، یا رعایت رژیم گلوتن فری بدون افزودن سایر منابع غذایی به رژیم غذایی، می‌تواند منجر به کمبود بخش های مفید دیگری در بدن شود. کمبودها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • آهن
  • کلسیم
  • فیبر
  • فولات
  • تیامین
  • ریبوفلاوین
  • نیاسین

کمبود فیبر

بسیاری از محصولات حاوی گلوتن سرشار از فیبر هستند. هنگام پیروی از یک رژیم بدون گلوتن، مهم است که فرد در حال رژیم، فیبر غذایی را از منابع دیگر مانند لوبیا، عدس، آجیل، دانه‌ها و غلات کامل بدون گلوتن دریافت کند. براساس یکی از پژوهش‌های انجام شده، نتیجه‌ای حاصل شد که رژیم گلوتن فری و عدم مصرف گلوتن می‌تواند منجر به کاهش جذب غلات سبوس‌دار مفید برای قلب شود، که ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را تحت تأثیر قرار دهد.

مقاله با آمینو انرژی یکباره وزن خود را کاهش دهید را بخوانید.

غذاهایی که در رژیم بدون گلوتن باید اجتناب شود

برای سالم ماندن و جلوگیری از علائم، فرد مبتلا به حساسیت‌های گلوتنی باید از تمام غذاهایی که حاوی گلوتن هستند حتی در کم ترین مقدار نیز خودداری کند. غذاهایی که حاوی گلوتن هستند عبارتند از:

  • هر غذایی که با غلات مانند گندم، جو، تریتیکاله، چاودار و مالت تهیه شود.
  • نان‌
  • آبجو
  • بعضی آب نبات‌ها
  • بسیاری از دسرها
  • غلات
  • کیک و پای
  • سیب زمینی سرخ کرده
  • ماکارونی
  • گوشت‌ فرآوری شده
  • سوپ
  • مخلوط سس
  • شربت برنج قهوه‌ای
  • مشتقات مالت‌، از جمله نان مالت، سرکه مالت، مخمر آبجو، آبجو با پایه مالت و شیر مایه یا شیک شیر
  • برخی از انواع سس سویا
  • گوشت یخ زده

سایر موارد، به ویژه غذاهای فرآوری شده، می‌توانند حاوی گلوتن پنهان باشند. هر کسی که نیاز به رژیم گلوتن فری دارد، باید برچسب مواد غذایی را بررسی کند تا مطمئن شود گلوتن در محصول وجود ندارد.

مقاله نحوه مصرف مولتی ویتامین در بدنسازی برای بانوان را بخوانید.

غذاهایی که باید طی رژیم گلوتن فری مصرف شود

بسیاری از غذاها به طور طبیعی فاقد گلوتن هستند. این غذاها شامل موارد زیر است:

  • میوه‌ها و سبزیجات
  • تخم مرغ
  • گوشت های تازه
  • ماهی و مرغ
  • لوبیای فرآوری نشده
  • دانه ها و آجیل‌ها
  • بیشتر محصولات لبنی
  • برنج سفید
  • تاپیوکا
  • غلاتی مانند گندم سیاه، ذرت و آرد ذرت، کتان، کینوا، برنج، سویا، هسته پیاز و ارزن

اگر هر محصولی ممکن است با غلات، مواد نگهدارنده یا مواد افزودنی حاوی گلوتن تماس داشته باشد، فرد مبتلا به بیماری سلیاک باید از مصرف آن اجتناب کند.

چگونه می‌توان برای رژیم گلوتن فری آماده شد

هرکسی که به فکر حذف گلوتن از رژیم خود و شروع رژیم بدون گلوتن است، باید مراحل آماده سازی آن را انجام دهد. این موارد می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:

  • مشورت با پزشک در مورد علائم گوارشی، مانند درد مزمن یا شدید شکم، نفخ شکم یا اسهال، در این صورت  ممکن است پزشک نیاز به ارزیابی سایر شرایط داشته باشد.
  • ادامه مصرف گلوتن تا زمانی که از نظر بیماری سلیاک مورد آزمایش قرار نگیرند، زیرا قطع گلوتن ممکن است منجر به نتیجه آزمایش منفی کاذب شود.
  • مشورت با پزشک متخصص قبل از قطع گلوتن و حصول اطمینان از غنی بودن رژیم فاقد گلوتن.

خلاصه

با وجود تبلیغ‌های زیادی که اخیرا در مورد رژیم گلوتن فری مطرح شده است، شواهد کمی وجود دارد که ثابت کند رژیم فاقد گلوتن برای افرادی که بیماری‌‌های مربوط به عدم جذب و پذیرش گلوتن مانند بیماری سلیاک یا حساسیت به گلوتن غیر سلیاک ندارند، فواید سلامتی دارد.

رژیم بدون گلوتن تنها درمان موثر برای بیماری سلیاک است. هنگامی که فردی در حال حذف منابع گلوتن از رژیم خود است، مهم است که بتواند مواد مغذی کافی را از سایر منابع غذایی دریافت کند.

مقاله رژیم غذایی جنرال موتورز (GM) را بخوانید.