فولیکول تخمدان چیست و چه تاثیری روی بارداری دارد؟

فولیکول چیست؟

زمانی که می­خواهید بدانید فولیکول چیست پس بهتر است این آگاهی را داشته باشید که فولیکول‏های تخمدان، کیسه ‏های کوچکی پر از مایع هستند که داخل تخمدان‏های زنان یافت می‏شود. فولیکول‎ها هورمون‏هایی را ترشح می‎کنند که در مراحل چرخه قاعدگی تاثیر می‌گذارند.

زنان با حدود 300 تا 400 هزار فولیکول بلوغ خود را آغاز می‏کنند و هر یک از آنها پتانسیل آزاد سازی تخمک برای لقاح را دارد. اندازه و وضعیت آنها بخشی حیاتی در ارزیابی و درمان باروری هستند. ارزیابی فولیکول‏ها از دو طریق سونوگرافی لگن از رحم و تخمدان‎ها و همچنین آزمایش هورمون آنتی مولرین انجام می‏شود.

اسکن سونوگرافی لگن اندازه و تعداد فولیکول‏های موجود در تخمدان را که به آن تعداد فولیکول‏های آنترال گفته می‏شود، ارزیابی می‏کند. نتایج این اسکن و همچنین آزمایش خون به یک متخصص باروری این امکان را می‏دهد تا توانایی بارداری را مورد ارزیابی قرار دهد.

مقاله آیا لکه بینی بعد از پریود می‌تواند نشانه بارداری باشد را بخوانید.

چند تخمک در فولیکول وجود دارد؟

در هنگامی که بحث در مورد فولیکول چیست می‌توان گفت در چرخه قاعدگی طبیعی، یک فولیکول شامل یک تخمک است. فولیکول تا جایی رشد می‏کند و بزرگ می‎شود که در زمان تخمک گذاری پاره و تخمک آزاد شود. این مرحله حدود 14 روز پس از شروع چرخه قاعدگی رخ می‏دهد.

آیا همه فولیکول‏ها تخمک آزاد می‏کنند؟

معمولا بله. در بیشتر موارد فولیکول‏ها تخمک آزاد می‏کنند. اما اینکه تخمک به اندازه کافی بالغ شده است یا از کیفیت کافی برای لقاح برخوردار است، مسئله دیگری می‏باشد.

تعداد فولیکول‏های طبیعی چه میزان است؟

تعداد فولیکول‏ها به سن، سلامت عمومی و سبک زندگی زنان بستگی دارد. با این حال، فولیکول‏های بیشتر لزوما لقاح موفقیت آمیز را تضمین نمی‏کنند. کیفیت تخمک‏ها نقش کلیدی دارد، بسیاری از زنان که فولیکول کمتری دارند می‏توانند به دلیل کیفیت تخمک‏ها، با روش IVF باردار شوند.

مقاله کاپ قاعدگی چیست راهنمای استفاده، نگهداری و تمیز کردن را بخوانید.

تعداد فولیکول‏ها در 30 سالگی چه میزان است؟

کیفیت و کمیت تخمک‏های زن تحت تاثیر سن، موارد بهداشتی و سبک زندگی هستند. تعداد فولیکول‏های تخمدان و کیفیت تخمک در زنان با افزایش سن کاهش می‏یابد. بعد از 35 سالگی قدرت باروری زن به طور قابل توجهی کاهش پیدا می‏کند و در اوایل تا اواسط چهل سالگی احتمال بارداری موفقیت آمیز بسیار کم خواهد بود.

فولیکول‏ها و باروری چه ارتباطی با یکدیگر دارند؟

برای درک بهتر رابطه باروری و بحث فولیکول چیست، دو عامل اصلی وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرند:

  • کیفیت تخمک
  • تعداد فولیکول‏ها

تعداد فولیکول‏های موجود در تخمدان‏ها را یک متخصص باروری می‏تواند تشخیص دهد. فولیکول‏ها حاوی تخمک‏های نارس هستند. تخمک‏های نارس تا زمانی رشد می‏کنند که فولیکول از اندازه مطلوب برخوردار شود و پس از پاره شدن، تخمک آزاد و تخمک گذاری انجام شود.

اگر تعداد فولیکول‏ها زیاد باشند، احتمال آزاد شدن تخمک بیشتر نیز افزایش پیدا می‏کند و این احتمال وجود دارد که یکی از تخمک‎ها به اندازه کافی سالم باشد و منجر به بارداری موفقیت آمیز شود.

کیفیت تخمک به سن و همچنین سبک زندگی بستگی دارد. با افزایش سن زنان، کیفیت تخمک‏ها به ویژه پس از 35 سالگی کاهش پیدا می‏کند و به طور معمول از اواسط 40 سالگی به بعد بیشتر زنان قادر به بارداری طبیعی نیستند. متاسفانه آزمایش کیفیت تخمک امکان پذیر نیست. اگر می‏خواهید شانس خود را برای بچه دار شدن امتحان کنید توصیه می‏کنیم تست باروری MOT را انجام دهید.

سندرم فولیکول تهی (EFS) چیست؟

در خصوص مبحث فولیکول چیست، باید گفت که درصد بسیار کمی از فولیکول‏ها شامل سندرم فولیکول تهی می‎شوند. در درمان IVF پس از تحریک تخمدان فولیکول‏هایی که رشد کافی داشته اند پس از آزاد شدن از تخمدان، فاقد تخمک هستند.

علت دقیق آن مشخص نیست، شرایط مختلفی از جمله خطا در تجویز هورمون اچ سی جی (HCG) پاسخ غیر طبیعی به درمان و اختلال در فولیکولار می‏توانند در ایجاد این سندرم نقش داشته باشند. هیچ فاکتور قابل اعتماد مشخصی وجود ندارد که وقوع این سندرم را تخمین بزند.

اما در بیشتر زنان با سابقه ناباروری اولیه کسانی که هرگز باردار نشده اند و تعداد فولیکول مناسب ندارند این سندرم دیده شده است. این یک اتفاق نادر است، اما با افزایش سن بروز آن نیز افزایش پیدا می‏کند. این یک مشکل باروری است، در حقیقت اکثر آنها یک فولیکولار نرمال و تعدادی تخمک را دارند.

مقاله راهنمای ۳۰ روزه آماده سازی بدن برای اقدام به بارداری را بخوانید.

آیا نظارت بر فولیکول‏ها حین IVF ضروری است؟

در حین IVF، یک دوره دارویی برای تحریک تخمدان و تولید تخمک بیشتر به شما تزریق می‏شود. نظارت بر فولیکول‏های تخمدان بخشی از روند درمان باروری است. در مرحله تحریک تخمدان چندین اسکن سونوگرافی لگن انجام می‎شود تا میزان صحیح دوز دارو و آماده شدن شما برای جمع آوری تخمک ارزیابی شود. نظارت‏ها بر روی تعداد و اندازه فولیکول‏های موجود در هر تخمدان است.

در ادامه مبحث فولیکول چیست، بهتر است بدانید وقتی فولیکول‏ها به قطر 18 تا 20 میلی متر برسند برای جمع آوری تخمک آماده هستند. با تزریق هورمون تریگر، فولیکول‏ها تحریک می‏شوند تا تخمک‏های بالغی که در فولیکول‏ها قرار دارند، آزاد شوند. بهترین زمان جمع آوری تخمک‏ها حدود 36 ساعت پس از تزریق تریگر است. تخمک‏های بالغ جمع آوری شده به آزمایشگاه منتقل می‎شوند تا با اسپرم، بارور و جنین تشکیل شود.

آیا فولیکول‏ها تحت تاثیر IVF قرار می‏گیرند؟

سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) ممکن است به دلیل حساس بودن تخمدان به تحریک و تولید تعداد زیاد غیرطبیعی فولیکول باشد که این موضوع منجر به تخمک‏های بیشتر حدود 15 تخمک می‏شود. این وضعیت ممکن است خطرناک باشد. این سندرم در شکل شدید آن  فقط در 0.5 درصد از بیماران رخ می‏دهد.

در مرحله شبیه سازی چرخه درمانی، فولیکول‏ها با اسکن اولتراسوند از نزدیک کنترل می‏شوند. اگر پزشک تشخیص دهد که در معرض ابتلا به OHSS شدید هستید، هم شما و هم پزشک باید برخی از موارد از جمله کنار گذاشتن چرخه، به تاخیر انداختن جمع آوری تخمک یا منجمد کردن تمام جنین‏ها برای انتقال در چرخه بعدی را در نظر بگیرید.

سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

در ادامه مبحث فولیکول چیست، باید بدانید سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) بر نحوه کار تخمدان تاثیر می‏گذارد. در این سندرم در تخمدان کیست دیده می‎شود و مقادیر زیاد هورمون مردانه در بدن زنان می‎تواند از آزاد شدن تخمک از تخمدان جلوگیری کند. این سندرم بسیار شایع است و می‏تواند از هر پنج زن یک نفر را درگیر کند.

علائم PCOS شامل بی نظمی یا عدم پریود، مشکل در بارداری، رشد موهای زائد، افزایش وزن و آکنه است. گرچه PCOS قابل درمان نیست اما با کاهش وزن یا از طریق دارو می‏توان تا حدودی آن را درمان کرد. در بیشتر موارد زنان مبتلا به PCOS می‏توانند باردار شوند. اگر برای داشتن فرزند تلاش می‏کنید گزینه ‏های زیادی از جمله دارو، تلقیح داخل رحمی IUI یا  IVF برای بارداری وجود دارد.

مقاله آیا درد لگن و کیست تخمدان می‌تواند نشانه سرطان باشد را بخوانید.

نتیجه گیری

هر زنی حتی همین حالا که به بارداری فکر نمی‎کند، می‏تواند در یک معاینه معمولی سونوگرافی زنان از ذخیره تخمدان و تعداد فولیکول‏های خود مطلع شود. با انجام این کار درصد قابل توجهی از زنان می‏توانند از قبل بدانند که وضعیت خوبی دارند یا خیر.

شاید بسیاری از افراد اگر این معاینات را انجام می‏دادند، سعی می‏کردند در گذشته باردار شوند. فراموش نکنید که تخمدان عضوی از بدن است که متاسفانه خیلی زود خسته می‎شود و عمر مفید آن نصف عمر سایر اعضاء بدن است.

nima: