پرولاکتین چیست و چه تاثیری روی زنان دارد؟

پرولاکتین چیست؟

زمانی که پرسیده می­شود پرولاکتین (PRL) چیست باید جواب داد که هورمونی پپتیدی است که توسط ژنی به همین نام کدگذاری می­شود. عملکرد اصلی این هورمون، تولید شیر در سینه خانم­ها است. نقش این هورمون در بدن، بسیار پیچیده است و فقط به جنس مؤنث محدود نمی­شود، بلکه وظیفه سوخت‌وساز، ایمنی، تولیدمثل، سلامت روانی و غیره را نیز بر عهده دارد. در واقع تأثیر این هورمون در بدن به بیش از 300 مورد می­رسد.

مقاله آیا لکه بینی بعد از پریود می‌تواند نشانه بارداری باشد را بخوانید.

محل تولید هورمون

بیشترین مقدار این هورمون در مغز تولید می­شود. در واقع، غده هیپوفیز قدامی مشتمل بر سلول­هایی موسوم به لاکتوتروف است که موجب ایجاد آن در جریان خون و آزاد شدن آن می­شود. البته بافتها و اندام­های دیگر بدن هم مقادیر کمی از این هورمون تولید را می­کنند. از جمله آنها می­توان به اندام­های زیر اشاره کرد:

  • رحم
  • سلول­های ایمنی
  • سلول­های پوستی
  • بافت­های چربی

عملکرد

هنگامی که دنبال پاسخ سوال پرولاکتین چیست می­گردید، باید بدانید که این هورمون تخصصی شیردهی در پستانداران است که عملکرد بسیاری دیگر از سیستم­های بدن نیز به آن وابسته است که از جمله آنها می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • رشد ریه جنین
  • کنترل اسمولالیته پلاسما
  • تشکیل هورمون­های استروئیدی
  • شروع و ادامه فرآیند شیردهی
  • رشد مجاری در قسمت نرم پستان
  • سنتز پروتئین­های کازئین و لاکتالبومین شیر
  • سوخت‌ و ساز چربی زیرپوستی، کربوهیدرات­ها، کلسیم و ویتامین D
  • هم افزایی با هورمون­های دیگر از جمله LH تستوسترون و بهبود علمکرد تولید مثل

سطوح هورمون پرولاکتین

سطح هورمون پرولاکتین در زنان و مردان تا رسیدن به سن بلوغ، ثابت است. البته در زمان خواب عمیق، میزان آن 2 تا 3 برابر افزایش یافته و در اوایل صبح به بیشترین مقدار خود می­رسد.

سنسطح هورمون (نانوگرم بر میلی‌لیتر)
نوزاد تازه متولد شده30 تا 495
کودک3.2 تا 20
مرد بالغ0 تا 20
زن بالغ0 تا 25
خانم باردار20 تا 400

افزایش سطح هورمون مذکور، اساساً در طول بارداری، استرس، فعالیت­های فیزیکی، تحریک پستان و در مادران شیرده، مشاهده می­شود. کاهش سطح این هورمون عمدتاً به دلیل افت فشار خون است. اختلالات اساسی ناشی از این هورمون به‌صورت هایپرپرولاکتینمی و هیپوپرولاکتینمی مشاهده می­شود. 

مقاله فولیکول تخمدان چیست و چه تاثیری روی بارداری دارد را بخوانید.

هایپرپرولاکتینمی (پرولاکتین بالا)

وجود میزان پرولاکتین بسیار زیاد در خون، هایپرپرولاکتینمی نامیده می­شود که به دلایل زیر به وجود می ­آید:

  • بارداری
  • مصرف برخی داروها
  • غده هیپوتالاموس
  • کم‌کاری غده تیروئید
  • تومورهای خوش خیم هیپوفیز

علائم

  • ناباروری
  • عدم تخمک گذاری
  • آمنوره (نوعی اختلال قاعدگی)
  • اختلالات جنسی
  • رشد غیرطبیعی مو
  • تولید ناخواسته شیر
  • اختلال در قاعدگی

هیپوپرولاکتینمی (پرولاکتین پایین)

گردش کم هورمون مذکور در خون موجب هیپوپرولاکتینمی می­شود. البته این شرایط بسیار نادر است و در افرادی که دچار کم‌کاری غده هیپوفیز و سندرم شیهان هستند روی می­دهد.

در نتیجه این امر، ترشح این هورمون کاهش یافته و در نتیجه، شیر کافی بعد از زایمان تولید نمی­شود. غیر از این علائم خاصی جز اینکه برخی افراد ممکن است نسبت به برخی عفونت­ها ایمنی کمی داشته باشند، وجود ندارد. کمبود این هورمون در مردان، منجر به کاهش تعداد اسپرم و اختلال در بینایی می­شود. این­ها از نکاتی هستند که هنگام بررسی موضوع پرولاکتین چیست، ممکن است مفید باشند.

تست پرولاکتین (PRL)

تست PRL یا پرولاکتین، نوعی آزمایش پاتولوژی برای تشخیص میزان این هورمون در یک فرد است که البته برای تشخیص عارضه ­های زیر هم استفاده می­شود:

  • آدنوم هیپوفیزی
  • بیماری هیپوتالاموس
  • بیماری هایپرپرولاکتینمی
  • پایش تومورهای تولیدکننده این هورمون
  • علل ناباروری در مردان و زنان

مقاله آی یو دی (IUD) چیست؟ آنچه باید قبل از انتخاب این روش کنترل بارداری بدانید را بخوانید.

سخن پایانی

هنگام پرسیدن سوال پرولاکتین چیست، باید توجه کنید که این هورمون، مخصوص غده هیپوفیز است که موجب تولید شیر و رشد پستان در زنان شیرده می­شود. علاوه بر این، موجب کاهش استرس، رشد، بهبود ایمنی بدن و کنترل سوخت‌وساز و مصرف مواد غذایی می­شود. دوپامین موجب مسدود شدن این هورمون می­شود.

این در حالی است که هورمون­های دیگر مانند TRH، استروژن و اکسی توسین موجب افزایش آن خواهند شد. در مادران شیرده، این هورمون عامل اصلی تولید شیر و تحریک پستان محسوب می­شود. سایر تأثیرات این هورمون که ارتباطی به بارداری و شیردهی ندارند، در مردان هم وجود دارد. انسان­ها همگی برای ایمنی قوی و سلامت مغز و باروری، به مقادیر بهینه ­ای از این هورمون نیاز دارند.

nima: